Grad koji na(e)staje - CDER Jagodina

*izvod iz teksta projekta*
Stanovništvo Jagodine je poput mnogih drugih “centralno-centralno srbijanskih” ogromnom većinom srpskog porekla. Međutim, iako bez izazova da se sretnu sa drugim etnicitetom i uspostave meru zajedničkog života, Jagodinci su tradicionalno “okruženi i potisnuti” od strane “prokletih stranaca”: čini se sve više pristižu “vlasi”, “bugaraši”, “dođoši”, “prečani”, “šiptari”, alternativno i skoro tolerantno zvani i “kosovari”... ali, tu su i “kaljavi moravci”, “tatari” (?!), “planinci”. Naravno, opšti kriterijum za sva ova nabrajanja jeste samo potreba da se drugi “označi” i podvede pod makar neki od negativnih stereotipa. Irelevantnost svakog od ovih imenovanja ogleda se u fakticitetu da su skoro svi Jagodinci (izuzev par desetina porodica) pridošlice od prve do treće generacije predaka. Takođe, i preuzeta imenovanja nekih etniciteta, ne odnose se na te “prave etnicitete”, već su one vrednosno obojeni pežoratvini epiteti kojima se komšije časte iako su na popisu svi “pravi Srbi”.

Kratak opis projektnog koncepta: Nadovezujući se na sprovedene brojne radionice, najčešće u saradnji sa đačkim parlamentima, CDER nastavlja sa održavanjem fokusiranih javnih debata u vezi sa pitanjem izgradnje lokalnog identiteta i otvorene građanske zajednice. Zamišljen kao agonalno sagledavanje i prevladavanje sebe i samoodređenje, pored ostalog, ciklus debata podeljen je na prve dve radionice koje se bave “Gradom koji nestaje”, dok ostale tri istražuju “Grad koji nastaje”. Takođe, ni prošlo, ni sadašnje nije “crno-belo”, te u nastajućem (treća i četvrta radinonica) radikalno se obračunavamo sa predrasudama današnjih vrednosno pežorativnih idenititetskih određivanja.

 Okrugli sto “Uloga elita u izgradnji identiteta Jagodine”

Tribina “Konji u bašti… - i opet, dolaze”

Radionica “Šiptari među nama”.

*komentar*

Ovaj projekat je zanimljiv po dva posebna aspekta. Prvom, koji pokazuje kako prošlost gradi sadašnju situaciju na složen i raznolik način. Način koji sadašnjost ostavlja otvorenom za diskusiju umesto da koristi prošlost kao ideološko opravdanje za savremeno ponašanje. To ne znači relativizam o činjenicama, nego naprotiv, uključenje većeg broja činjenica, više kontekstualizacije i otvorenosti prema suprotstavljenim interpretacijama. Po drugom aspektu, projekat je otvoren za neizvesnost javne rasprave, ne samo povodom problema koji treba da bude rešen, nego i kao imperativa aktivnog pregovaranja između grupa, sa mogučnošću ne samo menjanja  ili  otvaranja granica između ovih grupa, nego i promene principa na kojima su ovi identiteti i lojaliteti formirani. Dakle, ne brisanje starog etničkog identiteta, nego kreiranje nove grupe sa drugim predmetnim jezgrom, što omogućava ali i dovodi u pitanje mnogo identiteta i lojaliteta istovremeno. Iz ovoga sledi da za stvaranje prave javne diskusije nije dovoljno imati urgentno pitanje, nego zahtev za novim pristupom pojmovima kao što je istorija, individualnost, identitet, zajednica, javni prostor, itd.

Noa Treister